ارتباط گستران پست

شاید شما هم بارها جلوی یک کیوسک مطبوعاتی، مردمی را مشاهده کرده باشید که یک نشریه را تنها به دلیل تیترهای آن انتخاب می کنند و می خرند. تیتر هدایت کننده خواننده به خبر است و چون خوانندگان در بیشتر اوقات با نگاهی کوتاه به مطالب رسانه، موضوع مورد علاقه خود را برمی گزینند، تیترنویسی کار ظریفی به شمار می رود.

از آنجایی که لید نیز چکیده مطلب به شمار می رود، می توان از تیر به عنوان فشرده لید نام برد. در اصطلاح اگر ما لید را به منزله ویترین خبر تلقی کنیم، تیتر تابلوی مغازه ما محسوب می شود.

نقش های تیتر:

بیان پیام خبر به شکلی کوتاه و فشرده:تیتر چکیده لید و لید چکیده خبر است. درتیتر ما در قالب یک جمله یا شبه جمله و یا حتی یک یا دو واژه اصل ماجرا را بیان می کنیم.

ترغیب خوانندگان به خواندن خبر :اندازه تیتر، نوع چینش آن و از همه مهمتر وازه هایی که انتخاب می کنیم، مخاطب را به سوی خبر جذب می کند. دراین حالت تیتر مانند تابلوی مغازه ای است که مخاطب را به سمت خود می کشد.

تعیین وزن و اهمیت خبر :با توجه به درشتی و ریزی قلم تیتر و یا بالا و پایین قراردادن تیترها در صفحات، اولویت خبرها را تعیین می کنیم.به طور طبیعی در صفحه یک "تیتر یک"مهمترین خبر روزنامه ، نشریه یا سایت محسوب می شود. هر صفحه چه در مطبوعات و چه در سایت ها معمولا دارای"تیتر یک"است که مهمترین خبر آن حوزه محسوب می شود. حتی در صفحات داخلی روزنامه نیز "تیتر یک"تیتر یک در کنار سایر تیترها وجوددارد یا در صفحات مختلف سایت هابسته به موضوع"تیتر یک"وجود دارد.

تفکیک مطالب از یکدیگر :ترکیب بین تیتر و سفیدی حاشیه آن، مطالب را از یکدیگر جدا می کند. در نشریات کمتر از کادر برای جدا کردن مطالب از یکدیگر استفاده می شود و این نقش در بیشتر مواقع بر عهده تیتر است.

کمک به زیباتر شدن صفحات :بسته به نوع واژه های مورد استفاده در تیتر و نحوه چینش آن، صفحات مطبوعات را می توان زیباتر کرد. این حالت در نشریات انگلیسی به دلیل منفصل بودن حروف بسیار بیشتر مشاهده می شود.

قواعد تیتر نویسی:

تیتر مانند سایر اجزای خبر باید دارای ویزگی هایی باشد البته این بایدها نسبی است و در صورتی که تیتری زیبا ،جذاب و گویا باشد، می توان این بایدها را نادیده گرفت.

تیتر باید در حداقل وازه ها حداکثر مفهوم را برساند. بنابراین اگر می توانید از یک تیتر واژه یا واژه هایی را کم کنید و خللی در مفهوم ایجاد نشود و یا فکر کنید می توان با افزودن یک واژه آن را به مراتب زیباتر کرد، آن تیتر جای کار بیشتری دارد. در ادامه به تعدادی از مهمترین قواعد تیتر نویسی اشاره می شود:

1-     تیتر باید روشن و بدون ابهام باشد.تیترهای غیرروشن تنها به جای ابهام زدایی باعث افزودن بر ابهام مخاطب می شود.

مثال : 25 کشته وزخمی در معدن کرمان

2-    خواننده با خواندن تیتر متوجه خبر شود .مخاطب می بابست حداقل موضوع کلی رابفهمد.

3-   تیتر نباید پرسشی باشد.زیرا ما می خواهیم به خواننده اطلاعات بدهیم نه اینکه از او اطلاعات بگیریم.در گزارش و مقاله گاهی از این نوع تیترها استفاده می شود ولی در خبر به ندرت از تیتر پرسشی استفاده می شود.

4-    با فعل منفی پایان نگیرد.زیرا استفاده از تیتر منفی یعنی خبری اتفاق نیفتاده است. پس دیگر نیازی به مخابره کردن آن نیست. تنها در حالتی که باید یک اتفاق حتما بیفتد ولی به هر دلیلی اتفاق نمی افتد مجاز هستیم ازتیتر منفی استفاده کنیم. با وجود این می توان به جای تیتر منفی از افعال معادل به جای آن استفاده کرد.

مثال: به جای رئیس جمهور به سفر نمی رود می نویسیم سفر رئیس جمهور لغو شد

5-    بهتر است تیتر با حروف اضافی مانند (( از ، به ، با ، در و ...)) شروع نشود.وقتی شما قرار است در واژگان کمتری پیام را به مخاطب برسانید باید در کاربرد واژه ها دقت کنید و از واژه هایی استفاده کنید که وزن بیشتری داشته باشند. به ویژه واژه اول تیتر برای جذب خواننده نقشی حیاتی دارد.

حروف اضافه حروفی خنثی هستند و به خودی خود دارای معنای خاصی نمی باشند.

مثال:

به جای :از تندیس فردوسی فردا در تهران رونمایی می شود

بنویسیم: تندیس فردوسی فردا در تهران رونمایی می شود

6-    بهتر است تیتر در پایان فعل داشته باشد. قانون نانوشته ای در مطبوعات وجود دارد که می گوید تیتر یا روتیتر حداقل یکی فعل داشته باشد. زیرا تیترهای بدون فعل بیشتر شکل شعاری بخود می گیرند. تیترهای بدون فعل معمولا تیترهای کلی هستند که پیام خبری را به طور ناقص بیان می کنند. فعل با کامل کردن جمله می تواند تیتر را از حالت مبهم و کلی نجات دهد.

مثال 1 :       

رونمایی از یادمان شهدای دانشمند هسته ای ایران

مخاطب در اینجا نمی تواند مطمین شود قرار است از این یادمان رونمایی شود یا شده است.

مثال 2:

کاهش نابرابری درآمدی در ایران اگر در این مثال از فعل استفاده می کردیم، از حالت شعاری خارج می شد . نابرابری درآمدی در ایران کاهش یافت

7-    از تکرار واژه ها در تیتر باید حتی المقدور خودداری شود.زیرا قرار است با حداقل واژه ها مفهوم را برسانیم.

مثال:

به جای: پیشکسوتان فوتبال، آرزوی فوتبال پاک دارند

می نویسیم: پیشکسوتان آرزوی فوتبال پاک دارند یافوتبال پاک، آرزوی پیشکسوتان

8-     هر چه تیتر کوتاه تر باشد بهتر است.تیتر کوتاه علاوه بر جذاب بودن ، قابلیت بزرگ کردن اندازه فونت را در صفحه - به شرطی که اهمیت لازم را داشته باشد – دارد. البته واقعا نمی توان یک استاندارد از نظر تعداد واژه های تیتر بیان کرد اما بهتر است حداکثر 5 تا 7 واژه بیشتر نباشد. با این وجود، قاعده اصلی همان است که چندین بار گفته شد و ان رساندن دقیق مطلب با حداقل واژه هاست.

9-     نقل قول غیر مستقیم در تیتر بهتر است.اگر قرار است در تیتر از یک نقل قول استفاده کنیم بهتر است از نقل قول غیر مستقیم استفاده شود. که می تواند استنباطی یا انواع دیگر تیتر باشد که در ادامه توضیح داده می شود.

مثال:

روتیتر: مدیرکل حریم شهر تهران درگفت و گو با فارس اعلام کرد:

تیتر: تصویب محدوده جدید حریم تهران در انتظار تایید شورای عالی شهرسازی               

***نکته مهم :"در نقل قول حتما می بایست منبع نقل قول در روتیتر بیاید"               

10-  در نگارش تیتر نقطه تنها برای مخفف ها به کار می رود،ولی از دیگر علائم مانند ویرگول، نقطه ویرگول و ... به تناسب می توان استفاده کرد.

مثال: سی.ان.ان از سقوط قذافی خبر داد

*** نکته مهم :در پایان تیتر اعم از این که فعل داشته باشد یا خیر نباید نقطه گذاشت .

11-    حتی المقدور تیتر باید با لید هماهنگ باشد.از آنجایی که لید چکیده خبر و تیتر نیز چنین وضعیتی دارد ، باید این دو با هم تناسب داشته باشد.

مثال:

تیتر : 14 ایستگاه مترو تا  آخر سال افتتاح می شود

لید: شهردار تهران گفت : " 14 ایستگاه تا پایان امسال افتتاح می کنیم و خطوط مترو را به 140 کیلومتر می رسانیم."

12-  باید از فعل مناسب در تیتر استفاده شود.  معنی بعضی افعال ناظر بر موضوع خاصی است.

مثال1:

مجلس از آشفتگی موسسات مالی در کشور انتقاد کرد

در این جمله اگر واقعا اصل خبر انتقاد مجلس از وضعیت آشفته موسسات مالی اعتباری کشور باشد ، نمی توان از افعالی همچون "تاکید کرد"، "اخطار داد" ، "تصریح کرد" و ... استفاده کرد ولی اگر اصل خبر مربوط به تهدید وزیر اقتصاد و بازرگانی به استیضاح به دلیل آشفتگی موسسات باشد فعل "انتقاد کرد "مناسب نیست .

در ضمن بعضی از فعل هابه ویژه فعل های مرکب در تیتر، از نظر ویرایشی به اشتباه مورد استفاده قرار می گیرند.

مثال2 :

وزیر امور خارجه انگلیس استعفا داد

وزیر امور خارجه انگلیس استعفا کرد (( فعلی به نام استعفا دادن نداریم))

13    - تیتر اصلی بدون نیاز به سایر اجزای تیتر باید دارای معنای مستقل باشد.

به این دو مثال توجه کنید:

روتیتر:                      بحران اقتصادی در بازارهای جهانی ادامه دارد

تیتر اصلی:                                 جمعه سیاه برای بورس های جهان

ادامه دارد...