ارتباط گستران پست

مقدمه

روابط عمومی مدرن از مرزهای سازمان، نوشتار، گفتار و بالاخره تبلیغات به شیوه سنتی عبور کرده است. عامل اساسی این تحول مهم، فضای مجازی و ابزار عملیاتی آن اینترنت است که فضای ارتباطی مختلف فردی، اجتماعی، محلی و جهانی را به شدت متحول ساخته است و در این میان، تاکتیک های بصری (تصویری) در این محیط جدید، بیش از تاکتیک های نوشتاری و گفتاری تاثیر گذار بوده و به هر اندازه که تاکتیک های بصری «برجسته تر»، «متناسب تر» و «ساده تر» مطرح شوند، ارتباط میان فرستندگان و گیرندگان «قویتر»، «متعادل تر» و «سریع تر» انجام می گیرد.

بر این اساس، از روابط عمومی های مدرن این انتظار می رود تا به منظور ایجاد ارتباط قوی تر، متعادل تر و سریع تر با مخاطبان، به بهره گیری از روش هایی اقدام کنند که ابزارها و عناصر بصری و گرافیکی در آنها حرف اول را می زنند. توجه به نیاز مخاطبان و تامین این نیازها به خصوص در حوزه کسب اطلاعات و اخبار، آن هم در یک فضای رقابتی، ضرورت استفاده از این ابزار و عناصر را افزایش می دهد.

تجربه نشان داده در کنار هم قرار گرفتن یا حتی ترکیب موفق ابزارها و عناصر گرافیکی و بصری با متن است که می تواند قدرت اثرگذاری اخبار و اطلاعات را افزایش دهد.

یکی از انواع گرافیک ها که لغات، عکس، شمایل (آیکون)، نقشه، تصویرسازی، جدول و نمودار و ... را به خوبی به خدمت می گیرد تا خبر یا اطلاعی را در حداقل زمان به صورت عینی و جذاب به مخاطب منتقل کند، گرافیک اطلاع رسان و خبری است.

1 -مفاهیم نظری

1-1-گرافیک اطلاع رسان

واژه گرافیک اطلاع رسان یا گرافیک اطلاعاتی یا اینفوگرافیک (Infographic) «از کنار هم قرار گرفتن دو واژه Information و Graphic به وجود آمده است.» این نوع گرافیک، با زندگی روزمره انسان ها عجین است و از نمونه های آن می توان به انواع نقشه (نقشه ایستگاه های قطارهای زیرزمینی و ناوگان حمل و نقل درون شهری، نقشه های جغرافیایی، راه ها، گردشگری، آماری، هواشناسی و ...)، انواع دستورالعمل های تصویری مصرف کالاها و خدمات یا رعایت نکات ایمنی، بهداشتی و پزشکی و نیز آشنایی با جزییات بدن انسان، حیوانات، گیاهان و ... یا بدنه و عملکرد انواع اشیا، کالاها و اجناس و سایر موارد مشابه با بار اطلاع رسانی و آموزشی و نیز بعضاً تبلیغاتی اشاره کرد. عینیت بخشی به مفروضات و حوادث علمی، تاریخی و ... نیز به کمک همین گرافیک صورت می گیرد.

در طراحی یک گرافیک اطلاع رسان موفق در نظر گرفتن سه مرحله بسیار مهم است:

1- در مرحله اول باید معین شود، چه نوع اطلاعاتی قرار است ارایه شود: مکانی(Spatial)، زمانی (Chronological)، کمّی یا ترکیبی از هر سه

 (Quantitative) -2ونه ارایه مناسبی از نمودار (Charts)، دیاگرام(Diagrams)، نقشه(Maps) و ... براساس اطلاعات موجود انتخاب شود

 3- کدام فرم مناسب نمایش، ایستا (کاغذ یا صفحه رایانه)، متحرک (پویا نمایی یا ویدئو) یا بر هم کنشی (به طور عمده وب) گزینش شود.

گرافیک اطلاع رسان را به لحاظ روش های ارتباطی یا چگونگی نمایش و ارایه آن، به سه دسته کلی ایستا (Static)، متحرک (Motion) و تعاملی (Interactive) تقسیم می کنند. در نوع ایستای آن اطلاعات به طور کامل و یک جا ارایه می شود. به عنوان مثال می توان از گرافیک مطبوعاتی، پوشه های محتوی نقشه، کتاب راهنمای محصول و دیاگرام های توضیحی نام برد. در نوع متحرک، اطلاعات به تدریح در یک سیر خطی و در قالب پویا نمایی نشان داده می شوند. در نوع تعاملی (برهم کنشی)، اطلاعات به صورت گزینشی و بر پایه انتخاب بینندگان ارایه می شود. واحدهای اطلاعاتی اینترنتی، به طور طبیعی روایی، آموزشی، تحریکی یا تبیینی هستند. گرافیک اطلاع رسان را به لحاظ اهداف کاربرد آن به دو نوع اطلاع رسان و خبری تقسیم می کنند که نوع اطلاع رسان آن، عموماً غیر فوری و نوع خبری آن، فوری است، چرا که در نوع خبری، سرعت انتشار اخبار و اطلاعات از اهمیت بالایی برخوردار است. برخی از صاحب نظران این حوزه، گرافیک اطلاع رسان با اهداف خبری را گرافیک اطلاع رسان خبری (Infographic News) و برخی نیز آن را گرافیک خبری (News graphic) می نامند.

 -1-2 گرافیک خبری

گرافیک خبری که به آن News Graphic یا در برخی کشورها Infographic News گفته می شود، نوعی گرافیک اطلاع رسان است که به جز تفاوت در محتوا و اهداف تولید، از روش های نمایش (گرافیک خبری ایستا، متحرک، برهم کنشی، چند رسانه ای و تلفیقی) و فرآیند تولید مشابهی برخوردارند. وجه تمایز این نوع گرافیک با گرافیک اطلاع رسان را باید در تفاوت های اطلاع و خبر (به ویژه بحث ارزش ها و عناصر خبری) جستجو کرد. در تعریف گرافیک خبری باید گفت: «گرافیک خبری در واقع تصویری از خبر است که قسمتی از رویداد یا تمام آن را نشان می دهد.»

 گرافیک خبری ضمن توان عینیت بخشی به اخبار توسط رسانه ها، از این توان برخوردار است که بتواند خلاهای پوشش تصویری توسط آنها را نیز جبران کند. گرافیک های خبری توسط طراحان گرافیک مسلط بر روزنامه نگاری با پایبندی به اصول این نوع روزنامه نگاری . با اتکا بر واقعیت تولید می شوند. نوعی از انواع گرافیک خبری، گرافیک خبری فوری Breaking New Infographics یا Breaking New Graphic نام دارد. نوع چاپی این نوع گرافیک در یک روز کاری و قبل از پایان صفحه بندی روزنامه و نوع آنلاین آن، با فوریت و به طور مرحله به مرحله تهیه و منتشر می شود. (اول نقشه، بعد به روز آوری نقشه، بعد تهیه نسخه فلاش و در مرحله نهایی نمایش متحرک) طراح در نوع چاپی آن با محدودیت فضا و در نوع وب آن با محدودیت فضا و زمان سروکار دارد. در گذشته چنین بود که وقتی نسخه چاپی گرافیک خبری آماده می شود به تبدیل آن به نسخه وب اقدام می شد، در حالی که امروزه، تهیه نسخه چاپی و وب به طور همزمان و با فرآیندی نقریبا مستقل صورت می گیرد. این نوع گرافیک، علاوه بر رسانه ها، در روابط عمومی ها و سازمان و موسسات با گرایش رسانه ای نیز کاربرد دارد و اخبار مهم و جنجالی سازمانی را به شکل گرافیکی و بصری به تصویر می کشد. تاکید در این نوع گرافیک بر اخباری است که از ارزش های خبری برخوردار باشند.

2- کاربرد گرافیک خبری و اطلاع رسان در حوزه روابط عمومی

قابلیت های موجود در گرافیک خبری و اطلاع رسان سبب شده تا از این نوع گرافیک در رسانه ها و سازمان ها و موسسات مختلف بهره گرفته شود. توان باورپذیری و عینیت بخشی به اخبار و اطلاعات، صرفه جویی در فضای رسانه و سایت های سازمانی و نیز زمان مخاطب، فراهم کردن امکان درک ساده و سریع بصری اخبار و اطلاعات توسط مخاطب و پوشش خلا تصویری دوربین ها از جمله دلایل کاربرد گرافیک خبری و اطلاع رسان است. در خصوص کاربرد گرافیک اطلاع رسان می توان گفت، گرافیک اطلاع رسان روابط پیچیده و حقایق را منتقل می کند. تصاویر و اعداد را به طور واضح نشان می دهد، به طوری که مطالب در یک نگاه درک می شوند. گرافیک های اطلاع رسان شرایط انگیزش مخاطب را فراهم کرده و وی را مشتاق مطالعه می کند. یک گرافیک اطلاع رسان مهیج، می تواند حس کنجکاوی خواننده را برانگیزد. در گرافیک های اطلاع رسان از نشانه ها استفاده می شود، مثل صحبت کردن یک تصویر هزاران لغت را نقاشی می کند. علاوه بر آن، تصاویر گرافیک های اطلاع رسان، این قابلیت را دارند که در مورد موضوع مورد نظر، نشانه های زیادی ارایه کنند که به طور ناخودآگاه توسط خواننده درک می شود. گرافیک های اطلاع رسان، نمایشگران تصویری اطلاعات و داده ها هستند. این نگاره ها در جاهایی که نیاز به توضیح ساده یا سریع داده ها است، استفاده می شوند، مثل نقشه ها، علایم و تابلوها، پوسترهای آموزشی و روزنامه ها. همچنین ریاضی دانان و متخصصان آمار و رایانه نیز از این ابزار برای به تصویر کشیدن مفاهیم پیچیده بهره می برند. استفاده از گرافیک های اطلاع رسان باعث می شود بیننده با نگاهی کوتاه، حجم قابل توجهی از اطلاعات که شکل نوشتاری آن ممکن است مقاله بلند بالایی را تشکیل دهد به سادگی از طریق بصری دریافت کند و حتی آن را به خاطر بسپارد.

با قابلیت های که گرافیک اطلاع رسان دارد، روابط عمومی سازمان ها و شرکت ها و موسسات به راحتی می توانند حجم بسیاری از اطلاعات را با اتکا به متن و عناصر گرافیکی و بصری به خصوص در فضای وب ارایه کنند. انواع برهم کنشی و چند رسانه ای این نوع گرافیک، قدرت انتخاب بیشتری به مخاطبان در دستیابی به جزییات و اطلاعات بیشتر می دهد. به طور مثال، در معرفی یک محصول مانند مدل خاصی از یک خودرو از سوی روابط عمومی آنلاین یا سایبر، اطلاعاتی از ویژگی ها، امکانات، توان، شتاب و ... آن، به راحتی به وسیله یک گرافیک اطلاع رسان برهم کنشی ارایه می شود و کاربر، با انتخاب برخی کلیدها، به جزییات بیشتر در مورد خودروی مورد نظر دست می یابد. این نوع گرافیک، مخاطب را از مطالعه متن های طولانی برای اطلاع از ویژگی ها و امکانات یک خودرو بی نیاز می کند. استفاده از انواع متحرک، ضمن ایجاد جذابیت، قدرت و درک مخاطب از یک محصول را نیز افزایش می دهد. سایت فولکس واگن (بزرگترین تولیدکننده خودرو آلمانی) برای معرفی یکی از خودروهای خود از گرافیک اطلاع رسان جالبی استفاده کرده و در این راستا از انواع قابلیت های برهم کنشی، متحرک و چند رسانه ای بهره گرفته است.

نمونه ذهن آشنای نوع متحرک گرافیک اطلاع رسان را می توان تیزرهای تلویزیونی دانست که توسط آنها به انواع دستگاه ها، قرص و ... لاغری و چاقی تبلیغ می شود. در این نوع تیزرها با یک گرافیک اطلاع رسان تلویزیونی، نحوه کارآیی این دستگاه ها و قدرت لاغری یا چاق کنندگی آنها تشریح می شود.

در خصوص کاربرد گرافیک خبری نیز باید گفت، «گرافیک خبری، به رویدادها عینیت می بخشد، به خصوص رویدادهایی که عکاس و فیلمبردار به آنها نمی رسد.» از این نوع گرافیک در خبرهایی استفاده می شود که چند ویژگی داشته باشند: الف) قابلیت مصور شدن ب) فوریت خبر ج) خبری که مخاطبان عام دارند.

گرافیک خبری در حوزه روابط عمومی نیز کاربرد دارد که از جمله آن، به تصویر کشیدن حوادث رخ داده در یک سازمان به وسیله این نوع گرافیک است. قابلیت بالای گرافیک خبری قادر است با شفاف سازی حوادث و بحران هایی که در یک سازمان به وقوع می پیوندند، سازمان را در برابر ابهامات و سوالات موجود پاسحگو سازد. یک مثال ساده در این خصوص، حادثه ای بود که بهمن 1389 در یکی از شرکت های خودروسازی کشور به وقوع پیوست و به کشته و زخمی شدن تعدادی از کارکنان این شرکت منجر شد. در پی این حادثه، روابط عمومی این شرکت تنها اطلاعاتی بسیار کلی و پیام تسلیت مدیرعامل را نشر کرد.

یکی از بزرگترین وظایف روابط عمومی، بیان واقعیت، رفتار بر اساس موازین حرفه روابط عمومی و عدم انحراف رفتاری است. اشکال این انحراف عبارتند از: اغراق به معنی بزرگ جلوه دادن یک رویداد، تعدیل که در واقع نقطه مقابل اغراق است به معنای کاستن از وجوه یک برنامه یا یک پروژه، طبقه بندی به معنی ارایه تصویری از شخص یا محصول به مثابه خوبی و بدی، برچسب زنی به معنی دادن صفاتی به یک برنامه یا شخص برخلاف حقایق و واقعیت موجود و انتقال تصویر که در واقع منظور از آن، انعکاس موضوع یا بزرگسازی شخصیت افراد به شکلی است که برخلاف و دور از واقعیت باشد. گرافیک خبری، روابط عمومی را قادر می سازد تا در بصری سازی حوادث به بیان وقایع منطبق بر موازین اخلاقی مورد تاکید از سوی انجمن بین المللی روابط عمومی اقدام کند. "اخبار و اطلاعاتی را که متکی به حقایق تحقیق نشده یا حقایقی که قابل تحقیق نباشد، منتشر نسازد، احترام و موقعیت محاطبان پیام (چه محالفان و چه موافقان) را به دقت مورد توجه قرار دهد و واقعیت را از شبه واقعیت و ضد واقعیت تمیز دهد."

علاوه بر این باید گفت کاربرد گرافیک خبری و اطلاع رسان، روابط عمومی را قادر می سازد که از بین 5 نقش خود اعم از نقش نمایشی (Representation Role)، نقش اظهاری (Presentational Role)، نقش مذاکره ای (Negotional Role)، نقش مشورتی (Advisory Role) و نقش تفسیری (Interpretive Role)، یکی از مهمترین نقش ها یعنی نقش اظهاری، را ایفا نماید. در نقش اظهاری، فعالیت هایی مدنظر است که روابط عمومی از طریق اعلام و اظهار و به منظور اطلاع رسانی انجام می دهد. از نمونه این فعالیت ها می توان به سخنگویی و خبرسازی اشاره کرد.

با تحولی که در روابط عمومی در حرکت از نوع سنتی به انواع مدرن آن به وجود آمده و نیز با توجه به ویژگی های روابط عمومی مدرن، بهره گیری از گرافیک اطلاع رسان و خبری به ویژه در انواع برهم کنشی، متحرک و چند رسانه ای در شرایط فعلی یک ضرورت به نظر می رسد، چرا که «روابط عمومی مدرن، زبان و نشانه های جدیدی را می طلبد که با دنیای غیرمدرن تفاوت اساسی دارد. این زبان بیش از آنکه بر نوشتار و سکون متکی باشد، بر تصویر و حرکت استوار است. در این فضای جدید ارتباطی، تصویر بیش از لفظ و حرکت بیش از سکون، عهده دار انتقال معنا و ایجاد فضای مشترک معنایی است که اصل مسلم برای تحقق ارتباط واقعی است".

 نتیجه گیری

گرافیک اطلاع رسان و نوع خبری آن (گرافیک خبری) از ابزارهای مناسب در اختیار روابط عمومی ها به ویژه انواع مدرن آن هستند تا بتوانند ضمن تامین نیاز مخاطبان، اهداف سازمانی را محقق سازند. درک این نکته که جهان آینده روابط عمومی، جهان تصویری است و در فضای جدید ارتباطی، تصویر بیش از لفظ و حرکت بیش از سکون، عهده دار انتقال معنا و ایجاد فضای مشترک معنایی است، بهره گیری از انواع برهم کنشی، متحرک و چند رسانه ای گرافیک خبری و اطلاع رسان را در دسترسی سریع و آسان به حجم زیادی از اطلاعات و اخبار ضروری می سازد. همچنین این ابزار می توانند روابط عمومی ها را در ایفای نقش اظهاری و نیز انجام وظایفی همچون پاسخگویی، اطلاع رسانی و شفاف سازی یاری کنند. با توجه به قابلیت های بالای گرافیک خبری و اطلاع رسان همچون ارایه حجم زیادی از اطلاعات و اخبار در فضایی محدود با جذابیت بصری بالا و امکان درک و فهم ساده و سریع با توان عینیت بخشی و باورپذیری بسیار، چنین به نظر می رسد که روابط عمومی های ایران بتوانند با تجهیز بخش سایت خود و بهره گیری از حضور طراحان مسلط به این حوزه از گرافیک، زمینه خلق گرافیک های اطلاع رسان و خبری را در مسیر تامین نیاز مخاطبان و تحقق اهداف سازمانی فراهم کنند. لازمه این مهم نیز آشنایی مدیران سازمان با این ابزار موثر و اراده آنها بر بهره گیری از آن در روابط عمومی های ایران و صرف هزینه لازم برای تولید این نوع گرافیک ها است.